شرحی بر مبحث ذیل:

این موضوع به عنوان تکلیف کلاسی قبل ارائه بحث مادربرد به هریک هنرجویان داده شد، یعنی هریک از ما می­بایست نحوه نصب یکی از نسخه­های ویندوز به عنوان تکلیف ارائه می­کردیم و من نصب ویندوز XP را انتخاب کردم، آنچه که ما بهتر به آن توجه کنیم موارد زیر است:

-          شکل ظاهری صفحه Setup در مادربردهای مختلف

-          سه حالت نصب ویندوز

-          آشنایی با زبان انگلیسی باعث می­شود، با یکبار مطالعه کلیه مراحل نصب ویندوز تبدیل به یک حرفه­ای شویم.

-          بنظرم نکاتی را با تجربه (بخاطر وجود آشفتگی­های حاصل از تنوع نرم­افزاری سیستم­ عامل فارسی موجود در بازار ایران) کسب خواهیم کرد. امیدوارم با کمک همه دوستان این نکات را نیز در این وبلاگ روزآمد نماییم.

مطالب ذیل از منبع شماره 5 به صورت مستقیم و کامل برداشت شده است.

نصب ویندوز XP

ویندوز XP را ممکن است در سه حالت نصب نمایید: 1- نصب ویندوز XP بر روی ویندوز 98 با ویندوز دیگر، بطوریکه دیگر ویندوز قبلی را نداشته باشید. 2- نصب ویندوز XP در کنار ویندوز 98 یا ویندوز دیگر به عنوان دومین سیستم عامل در کامپیوتری که در آن ویندوز دیگری نیز نصب می باشد. 3- نصب ویندوز XP به عنوان تنها سیتم عامل در کامپیوترهایی که هنوز راه اندازی نشده اند. (علیپور، 1381، 112)

1- نصب ویندوز XP بر روی ویندوز 98 با ویندوز دیگر، بطوریکه دیگر ویندوز قبلی گردد. (علیپور، 1381، 112- 116)

- برای این منظور CD ویندوز را در سی دی رام گذاشته و بر فایل SETUP آن دبل کلیک نمایید ( و در صورتیکه اتوران آن ظاهر گردد، برگزینه Install Windows XP کلیک نمایید تا نصب آغاز گردد)

- در کادری که می­آید گزینۀ Installation Type: Upgrade(Recommended)  را انتخاب نموده و سپس بر دکمه Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی گزینه I accept this agreement را انتخاب نموده و سپس بر دکمه Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی شماره سریال را تایپ نموده (برای نمونه:  FCKGW. FCKGW. FCKGW  FCKGW.) و بر دکمه Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی زبان Select the primary language and region you want to use: Farsi مورد نظر خودتان را انتخاب نموده و سپس بر دکمۀ Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی بر گزینۀ No, skip this step کلیک نموده و آنگاه بر دکمۀ Next کلیک نمایید. زیرا با ارتقاء به NTFS دیگر نمی­توانید غیر از ویندوز XP سیستم عامل دیگری نصب نمایید و انتخاب NTFS برای زمانی است که سخت افزار خاصی به آن نیاز داشته باشد.

- در کادر بعدی گزینۀ No, skip this and continue installing Windows را انتخاب و آنگاه بر دکمۀ Next کلیک نمایید.

بعد از این مرحله، فرآیند نصب مشابه نصب ویندوز 98 می­شود و در یکی دو مورد شاید لازم گردد که کلیک Enter را نیز در صفحه کلید بزنید، در ضمن ویندوز تمام درایورها را نیز خود نصب می­نماید.

2  - نصب ویندوز XP در کنار ویندوز 98 یا ویندوز دیگر به عنوان دومین سیستم عامل در کامپیوتری که در آن ویندوز دیگری نیز نصب می باشد. (علیپور، 1381، 116)

در این حالت باید درایو D را خالی نموده و نصب ویندوز XP را آغاز نمایید، چون ویندوز اولی در درایو C نصب می­باشد، ویندوز XP بطور اتوماتیک در درایو D قرار می­گیرد.

غیر از این، تنها تفاوت نصب در این حالت با حالت قبلی در این است که در کادر زیر گزینۀ Installation Type: New Installation(Advanced) را انتخاب می­نماییم.

در حالیکه در قبلاً گزینۀ Installation Type: Upgrade(Recommended) را در این کادر انتخاب کرده بودیم.

توجه: از آنجاییکه در روند نصب برنامه­های مختلف، کلیک بر دکمۀ Next زیاد بکار می­رود، در نتیجه ممکن است در بعضی­ها این عادت رفتاری بوجود آید که به محض دیدن آن بر رویش کلیک نمایند و بدین ترتیب دردسرهایی برای خود ایجاد نمایند، پس در موقع نصب ویندوز دقت بیشتری مبذول فرمایید.

3- نصب ویندوز XP  به عنوان تنها سیستم عامل در کامپیوترهاییکه هنوز راه اندازی نشده اند. (علیپور، 1381، 112- 116)

برای نصب ویندوز XP دیگری نیازی به دیسکت استارت آوپ (start up) ندارید چون ویندوزهای XP موجود در بازار بصورت بوت ای بل می­باشند و همچنین می­توانید با CD ویندوز XP هارد خود را نیز به آسانی پارتیشن­بندی نمایید.

الف- مرحلۀ تنظیم Setup سیستم

- Setup کامپیوترتان را طوری تنظیم نمایید که کامپیوتر به هنگام روشن یا Restart شدن و یا بعد از Reset، اول به سراغ سی دی رام برود، برای این منظور باید ترتیب و سلسله مراتب را در لیست درایو Setup سیستم طوری تغییر دهید که درایو سی دی رام در صدر قرار بگیرد:

بلافاصله بعد از روشن و یا Restart کردن کامپیوتر کلید Delete  را در صفحه کلید بزنید(زمان درست زدن این کلید زمانی است که جملۀ press DEL setup بیاید اما برای آنکه از دستتان در نرود می­توانید بعد از روشن و یا Reset کردن چند بار این کلید را بزنید) تا وارد Setup شوید.

شکل ظاهری صفحه Setup در مادربردهای مختلف شاید کمی، متفاوت باشد اما این تفاوت در حدی نیست که گمراه کننده باشد، به همین دلیل لازم است در اینجا نحوۀ تنظیم 3 نمونۀ رایج آنها را توضیح بدهم:

نمونه اول: تنظیم Setup مادربردهای Asus و مشابه

- در مادربردهاییکه (مثل مادربرد Asus) شکل ظاهری آنها مانند تصویر می­باشد وقتی وارد Setup کامپیوتر شدید تا از طریق کلید جهت بر راست در صفحه کلید گزینه Boot را انتخاب نمایند.

- در این قسمت از Setup باید ترتیب و سلسله مراتب را در لیست درایوها طوری تغییر دهید که درایو سی دی رام در صدر قرار بگیرد. برای جابجایی و تغییر در سلسله مراتب لیست اینگونه مادربردها. با کلیدهای جهت بر بالا و پایین بر روی درایو بالا رفته و آن را با زدن بر کلید – (منها) به مراتب پایین­تر می­آورند با تکرار این کار مشاهد خواهید نمود که در هر بار جای درایوها در سلسله مراتب لیست تغییر می­کند و بدین طریق می­توانید سی دی رام را در صدر لیست قرار دهید (از آنجاییکه ممکن است انجام این کار در بعضی از مادربردها کمی متفاوت باشد. نحوۀ انجام این کار در قسمت Help که با زدن کلید F₁ در صفحه کلید، ظاهر می­شود نیز آورده شده)

- در پایان کلید F₁₀ را در صفحه کلید زده تا تغییرات ذخیره شده و از Setup خارج گردید، کادر زیر می­آید که باید کلید Enter را بزنید.

توجه: گاه تمرین تغییراتی در Setup می­دهید که نمی­خواهید هنگام خروج از Setup این تغییرات حفظ شود. در این صورت برای خروج از Setup باید کلید Esc را بزنید.

- کامپیوتر از Setup خارج شده و Restart می­شود. بدین ترتیب Setup را تنظیم نموده­اند.

نمونۀ دوم: تنظیم Setup مادربردهای Mercury و مشابه

- اگرچه شکل ظاهری Setup این نوع مادربردها کمی متفاوت است اما چنانکه توضیح می­دهم بسیار به هم شبیه می­باشند. کافی است بعد از وارد شدن در صفحۀ تنظیم Setup در اینگونه مادربردها گزینۀ advanced setup را با کلیدهای جهت بر انتخاب نموده و سپس کلید Enter را بزنید.

- در این صفحه بر روی هر یک از گزینه­های 1 و 2 و 3 رفته و سپس با زدن کلیدهای page down و یا page up گزینۀ اول را به CD Rom و گزینۀ دوم را Floppy و گزینۀ سوم را IDE-0  تبدیل نموده و آنگاه کلید Esc را بزنید.

- در پایان کلید F₁₀ را در صفحه کلید زده تا تغییرات ذخیره شده و از Setup خارج گردید، و سپس کلید Esc را بزنید.

نمونه سوم: مادربردهای گیگا و مشابه

در اینگونه مادربردها بعداز وارد شدن در Setup گزینۀ Advanced BIOS features را انتخاب نموده و کلید Enter را بزنید.

سپس بر روی گزینه­ی که جلوی آن (Floppy) نوشته رفته و با کلیدهای page down و یا page up آن را به (CD Rom) تبدیل نمایید و دومی را به (Floppy) و سومی را به (HDD) و آنگاه با زدن کلید Enter کادری می­آید که با دیدن آن ابتدا کلید Y و سپس کلید Enter را بزنید.

مادربردهای دیگر نیز مشابه موارد گفته شده می­باشد.

توجه داشته باشید که تا اینجای کار وجود CD ویندوزXP در سی دی رام الزام نبود. اما از اینجا به بعد باید این CD را در سی دی رام قرار دهید.

ب- مرحله نصب و ...  

-CD ویندوز XP را در سی دی رام گذاشته و کلید Reset را بر روی کیس فشار دهید، برای آنکه کامپیوتر از طریق CD بالا بیاید باید موقع بالا آمدن دقت نمایید که با دیدن جملۀ press any key to boot from CD … کلید Esc را در صفحه کلید بزنید، البته در برخی از کامپیوترها فرقی ندارد که کدامیک از کلیدهای صفحه را بزنید.

- صفحۀ windows setup می­آید، منتظر بمانید تا صفحۀ welcome to setup بیاید، در نوار پایین این صفحه نوشته شده F₃=quit و D=Delete partition  و Enter=Install  که معنی آن اینستکه اگر می­خواهید نصب را ادامه دهید کلید Enter را بزنید و اگر می­خواهید پارتیشن بندی را از بین ببرید کلید D را بزنید و اگر از نصب منصرف شده و می­خواهید از آن خارج گردید کلید F₃ را بزنید.

- با زدن کلید Enter برای ادامۀ نصب صفحۀ دیگری می­آید که همان توافقنامه می­باشد، در این هنگام شما باید کلید F₈ را در صفحه کلید بزنید.

- در صفحۀ بعد اگر فقط یک درایو دیده می­شود، کلید Esc را بزنید تا همۀ درایوها دیده شود آنگاه درایوی که می­خواهید ویندوز در آن نصب گردد را با کلیدهای جهت بر انتخاب و سپس کلید Enter را بزنید.

- در صفحۀ بعد جهت ادامه کلید C را در صفحه کلید بزنید.

- در صفحه بعد چند گزینه برای انتخاب نوع فرمت پیش رو گذاشته می­شود که شما باید یکی از آنها را با توجه به توضیحات پایین انتخاب نموده و سپس کلید Enter را بزنید.

Format the partition using the NTFS file system (quick)

Format the partition using the FAT file system (quick)

Format the partition using the NTFS file system

 Format the partition using the FAT file system

Leave the current file system intaer (No change)

با انتخاب گزینۀ آخر برنامه­ها و محتویات موجود در درایوی که ویندوز XP در آن نصب می­شود از بین نمی­رود، اما اگر در این درایو ویندوز و یا برنامه­هایی داشتید که خوب کار نمی­کردند و یا مشکلاتی داشتند بهتر است این گزینه را انتخاب نکنید، گزینه اول و سوم را زمانی انتخاب نمایید که سخت افزاری داشته باشد که کار با آن مستلزم فرمت NTFS باشد، و یا قصد نصب داس و یا ویندوز 98 را نداشته باشید، چون در درایوی که فرمت NTFS باشد، داس و یا ویندوز 98 نصب نمی­شود. گزینه دوم یا چهارم برای زمانی که بخواهید محتویات درایوی که ویندوز XP در آن نصب می­شود را از بین ببرید گزینۀ مناسبی است.

- در صورتیکه فرمت را انتخاب کرده باشید در صفحۀ بعد از شما خواسته می­شود که جهت تأیید کلید F را بزنید و اگر گزینۀ آخر را انتخاب کرده باشید کلید L را باید جهت تأیید در صفحه کلید بزنید.

- در مرحلۀ بعد کلید Enter را باید بزنید.

سیستم بطور اتوماتیک Restart می­شود.

- در کادری که عنوان آن windows professional می­باشد، پس از انتخاب زبان و نام کشور دگمۀ Next را کلیک نمایید. اما اگر در کشویی مربوط به انتخاب زبان که لیستی از زبان­های مختلف دنیا در آن دیده می­شود، نام زبان فارسی (Farsi) دیده نشود، باید ابتدا بر دگمۀ Customize در این کادر کلیک نموده و سپس در بالای کادر ظاهر شده گزینۀ Language راانتخاب نمایید، در پایین این صفحه گزینۀ:

Install files for complex script and right-to- left languages (including thai) را با کلیک بر آن تیک دار نموده و آنگاه در کادری که ظاهر می­شود بر دکمۀ OK کلیک نمایید. حالا بر گزینۀ Regional Option در بالای این صفحه کلیک نموده و زبان فارسی را در این صفحه انتخاب نمایید و بعد بر دگمۀ OK کلیک نمایید و آنگاه بر دگمۀ Next  کلیک نمایید.

-در کادر بعد ابتدا نام و نام خانوادگی و در پایین آن نام کشور را تایپ و سپس بر دکمۀ Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی شماره سریال را تایپ نموده و بر Next را کلیک نمایید.

- در بعدی بر دگمۀ Next کلیک نمایید، البته می­توانید در این کادر برای استفادۀ از کامپیوتر پسورد در نظر بگیرید در این صورت بعد از تایپ پسورد موردنظر بر Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی کد و در پایین شمارۀ تلفن را تایپ نموده و بر Next کلیک نمایید.

- در کادر دیگر پایتخت کشور خود را انتخاب نموده و بر Next کلیک نمایید.

کامپیوتر ری استارت (Restart) شده و کادری همراه با موسیقی می­آید تا اگر خواستید شما را به دو هدف هدایت نماید، اما چون برای کارهای مورد نظر هر وقت که بخواهید می­توانید اقدام نمایید پس بهتر است و بر دگمۀ Next در پایین کلیک نمایید.

- گزینه دوم No, not at this time را انتخاب نموده و سپس بر Next کلیک نمایید.

- آنگاه گزینۀ دوم Do not set up an internet connection at this time را انتخاب و بر Next کلیک نمایید.

- سپس نام خودتان را تایپ و بر Next کلیک نمایید و در پایان بر Finish کلیک نمایید.

 اگر کادری برای تایپ پسورد (Password) ظاهر شد و شما نمی­خواهید استفاده  از کامپیوتر را به داشتن پسورد منوط نمایید، بدون تایپ چیزی بر دکمۀ Ok کلیک نمایید.

در پایان کادر Windows XP Tour برای معرفی تواناییها و امکانات ویندوز XP می­آید که بهتر است بر دگمۀ Cancel در این کادر کلیک نمایید، چون هرگاه که بخواهید می­توانید این کادر را از طریق منوی Start و سپس Programs و آنگاه Accessories و Tour Windows XP بیاورید.

نحوۀ پارتیشن بندی هارد دیسک و روش ایجاد تغییرات در پارتیشن

ویندوز XP پارتیشن­بندی و یا هرگونه ایجاد تغییرات در پارتیشن بندی هارد دیسک را بسیار آسان نموده بطوریکه مثلاً برای ایجاد هرگونه تغییرات در سایز پارتیشن­های فرعی دیگر نیازی به حذف ویندوز و یا پارتیشن بندی مجدد کل هارد نیست و همچنین برای پارتیشن بندی و نصب به ترتیبی که گفته می­شود دیگر نیازی به دیسکت استارت آپ ندارید.

- برای پارتیشن بندی، اول تنظیم setup را که قسمت نحوۀ نصب  ویندوز XP توضیح داده شد اجرا نمایید و سپس CD ویندوز XP را در سی دی رام گذاشته و بعد Reset نمایید.

- با زدن کلید Enter صفحۀ دیگری می­آید که همان توافقنامه می­باشد. در این هنگام شما باید کلید F₈ را در صفحه کلید بزنید.

- در صورتیکه هارد شما نو و یا فاقد هرگونه پارتیشن بندی باشد و ظریف آن مثلاً 20 گیگا بایت باشد بعد از لحظاتی جملۀ زیر می­آید:

Unpartitioned space   19540MB

- بعداز اعلام ظرفیت هارد (unpartutioned space … MB) کلید C را بزنید.

- در صفحۀ بعد اگر بخواهید کل هارد بصورت یک درایو باشد کلید Enter را بزنید اما اگر بخواهید آن را به چند پارتیشن تبدیل نمایید با کلید Back space ظرفیت نوشته شدۀ هارد که بصورت هایلایت می­باشد را پاک و سپس عدد مورد نظر خود را تایپ نمایید، مثلاً اگر می­خواهید درایو C در هارد شما  5 گیگابایت (5000 مگابایت) باشد باید عدد 5000 را تایپ نموده و آنگاه کلید Enter را بزنید تا اولین پارتیشن و ظرفیت آن اعلام گردد.

- بعداز اعلام نام و ظرفیت پارتیشن ایجاد شده، کلید Enter را بزنید تا این پارتیشن فرمت شود، برای انتخاب نوع فرمت کادری می­آید که بعد از انتخاب نوع فرمت (که در مورد آن در قسمت نصب ویندوزXP توضیح دادم) کلید Enter را بزنید.

- بعد از ساخت و فرمت اولین پارتیشن(C) به ترتیبی که گفته شد ویندوز XP را نصب نمایید، بعداز نصب ویندوز XP به ترتیبی که توضیح داده می­شود پارتیشن­های دیگر را بسازید:

- برای پارتیشن بندی باقیماندۀ هارد بعد از نصب ویندوز XP بر روی My Computer راست کلیک نمایید و از منوی ظاهر شده فرمان Manage را انتخاب نمایید تا کادر زیر ظاهر گردد.

- در این بر گزینۀ Disk Management کلیک نمایید (برای آنکه بتوانیم این قسمت را خوب توضیح بدهم از هاردی که کاملاً پارتیشن­بندی شده استفاده می­کنم). توجه داشته باشید که چون برنامه­ای که کاملاً پارتیشن­بندی می­کنیم هر مگابایت را 1048576 بایت می­شناسد، در نتیجه اندازۀ کل و نیز پارتیشن های مختلف را کمتر از ظرفیت اسمی آن نشان می­دهد.

هارد این کامپیوتر به پنج قسمت و یا پارتیشن تبدیل شده است، در داخل هر پارتیشن اندازه و نیز نوع فرمت آن نوشته شده و پارتیشن اولیه (primary partition) با خطی سبز از پارتیشن­های بعدی (Extended partition) تفکیک شده و رنگ نوار بالای آنها نیز متفاوت می­باشد.

حالا دوتا پارتیشن­های آن را پاک کرده و دوباره به پارتیشن­بندی آن مبادرت می­نماییم تا با همۀ جوانب این مبحث آشنا شوید.

- برای پاک کردن پارتیشن G بر روی آن راست کلیک نموده و از منوی ظاهر شده فرمان Delete Logical Drive را انتخاب نمایید.

- در کادر ظاهر شده بر دکمۀ Yes کیک نمایید تا درایو G پاک شود.

- با پاک شدن این پارتیشن مشاهده می­نمایید که رنگ نوار بالای این درایو تغییر یافته و نام و نوع فرمت آن نیز پاک شده است.

حال به همین ترتیب درایو F را هم پاک می­کنیم تا پارتیشن­بندی مجدد آن، نحوۀ پارتیشن­بندی بقیۀ درایوها را بعد از نصب ویندوز توضیح داده باشیم.

- برای پارتیشن بندی فضای پارتیشن بندی نشدۀ هارد، در داخل قسمت پارتیشن بندی نشده راست کلیک نمایید و از منوی ظاهر شده فرمان New Logical Drive …  را انتخاب نمایید.

- کادر زیر ظاهر می­شود که باید بر دگمۀ Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی نیز بر دگمۀ Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی اندازۀ پارتیشن مورد نظر را با توجه به حداقل و حداکثر تعیین شده در این کادر تعیین و سپس در Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی نام درایو یا پارتیشن را تعیین و بر Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی نوع فرمت را تعیین و سپس بر Next کلیک نمایید.

- در کادر بعدی بر دگمۀ Finish کلیک نمایید.

حال منتظر بمانید تا این درایو بطور کامل فرمت شود، در صد پیشرفت فرمت را در داخل درایو مشاهده می­نمایید. (Formatting: (40%)).

بعد از تکمیل فرمت به ترتیبی که گفته شد پارتیشن و یا پارتشین­های بعدی را بسازید.

منبع این مطالب:

مظاهر، علیپور. کتاب همراه کامپیوتر. تهران: هوای تازه، 1381. 287ص.: مصور. ISBN: 9647222742

منابع بیشتر برای نصب ویندوز :

(اینجا را به کمک شما در آینده تکمیل خواهم کرد)

به نام خدا

 به طور کلی می­توان گفت هر کامپیوتر دارای چهار بخش اساسی است: (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 32)

که عبارتند از:

1.       CPU

2.       واحد کنترل

3.       حافظه

4.       ادوات I/O

مفاهیم

CPU مخفف Central Processing Unit به معنای واحد پردازش مرکزی است. CPU مسئول تمام اتفاقاتی است که داخل کامپیوتر می­افتد و سیستم عامل، نرم­افزارهای قابل اجرا و ادوات جانبی قابل نصب، با توجه به نوع CPU تعیین می­شوند. (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 32)

هر CPU از میلیون­ها گیت منطقی ساخته شده­است که هر یک از این گیت­های منطقی توسط تعدادی ترانزیستور ساخته می­شوند و در واقع همانند سوئیچ عمل می­کنند. پردازنده­های امروزی حاوی دهها میلیون ترانزیستور می­باشند که به همراه مقاومت، خازن و دیود، گیت­های منطقی را تشکیل داده­اند و پردازنده از اجتماع این گیت­ها ساخته شده است. . (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 32)

تاریخچه:

سیر تحول تاریخی CPU ها را در فصل بعد بررسی خواهیم کرد. یکی از موفق­ترین پردازنده­های اینتل که در اوائل دهه 90 ارائه شد، پردازنده 80486 بود که به نوعی تکمیل شده 86 های قبلی بود. بعد از آن اینتل پردازنده­های سری پنتیوم خود را عرضه کرد که نسلی جدید محسوب می­شدند و در حال حاضر نسل چهارم آنها یعنی پنتیو IV را به بازار عرضه کرده است. (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 33-32)

اسکن عکس وارد شود:

شکل 1-2 بلوک دیاگرام پردازندۀ 80486 که در آن بلوک­های اصلی CPU مشخص شده است.

پردازنده 80486 را به دو قسمت اساسی می­توان تقسیم نمود که عبارتند از: (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 35-33)

1 - BIU (Bus Interface Unit): این بلوک وظیفه ارتباط میان بلوکهای مختلف داخلی CPU و نیز ارتباط 80483 با محیط اطرافش را برعهده دارد و بدین ترتیب سیگنال­های داده، کنترلی و آدرس را به حافظه و دستگاه­های جانبی می­رساند.

2 -IPU (Instruction Prefetch Unit): این بلوک قبل از اینکه دستور العمل­ها و داده­ها مورد نیاز واقع شوند، آنها را به داخل CPU می­آورد. برای درک بهتر این بلوک، باید عملکرد بلوک حافظه Cache را نیز مد نظر قرار دهید. IPU در واقع زمانی که از BIU استفاده نمی­شود، داده­­هایی را از حافظه Cache  به 32 رجیستر خود منتقل می­کند تا در صورت نیاز مورد استفاده قرار گیرند. (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 33)

3 - Cache Unit: این بلوک، یک کپی از آخرین داده­های خوانده شده را در خود ذخیره می­کند. در نتیجه هنگامی که پردازنده به اطلاعاتی نیاز دارد که در حافظه Cache وجود دارد، این داده­ها بدون نیاز به سیکل اضافی پردازنده، می­توانند مورد استفاده قرار بگیرند و فقط در صورتی به حافظه RAM مراجعه می­شود که داده­های درخواستی در حافظه Cache موجود نباشند. بد نیست بدانید که طبق بررسی­های آماری صورت گرفته، میزان این مراجعات به حافظه RAM، کمتر از آن چیزی است که در ابتدا تصور می­شود.

4- (Instruction Decode Unit) IDU : این بلوک، دستورالعمل­های را از واحد IPU دریافت و آنها را به Micro Instruction تبدیل می­کند. این Micro Instruction ها توسط بلوک Control Unit برای اعمال سیگنال­های کنترلی لازم و بلوک Flouting Point Unit برای انجام عملیات محاسباتی لازم، مورد استفاده قرار می­گیرند.

5- (Control Unit) CU : این بلوک دستورالعمل­های ذکر شده یا همان  Micro Instruction ها را از واحد IDU دریافت می­کند و بر اساس آنها سیگنال­های کنترلی لازم را فعال می­­نماید.

6-  (Integer Unit) IU : این بلوک دستورالعمل­ها و داده­های ریاضی منطقی تعریف شده برای 386 به علاوه چند دستورالعمل جدید 486 را پشتیبانی می­کند و شامل 8 رجیستر 32 بیتی عمومی، تعدادی رجیستر اختصاصی و یک بلوک ALU می­شود. این بلوک، به همراه بلوک (Floating Point Unit) FPU که وظیفه محاسبات اعشاری را برعهده دارد، بلوک­های اجرایی اصلی 80486 می­باشند.

7- (Floating Point Unit) FPU : همان­طور که اشاره شد، این بلوک وظیفه اجرای محاسبات اعشاری را برعهده دارد و برای کار با اعداد حقیقی مورد استفاده قرار می­گیرد.

8- (Segmentation Unit) SU : معمولاً در پردازنده­های اینتل برای آدرس­دهی خانه­های حافظه از یک بخش Segment و یک بخش Offset استفاده می­شود. هر سگمنت یک بلوک حافظه را مشخص می­کند که تک­تک خانه­های آن توسط Offset آدرس­دهی می­شوند. وظیفه این بلوک، مشخص کردن Segment آدرس موردنظر است.

9- (Paging Unit) PU : این بلوک آدرس خطی را به بلوک­های 4 کیلو بایتی که صفحه نامیده می­شوند، تقسیم می­کند. در واقع این واحد با قسمت­بندی حافظه RAM و هارددیسک به کاربر اجازه می­دهد که به ساختار اطلاعاتی بزرگ­تر از اندازۀ حافظه دسترسی داشته باشد. (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 34)

فرق پردازندۀ پنتیوم با پردازندۀ 80486

در پردازندۀ پنتیوم از BIU شصت و چهار بیتی استفاده می­شود، ضمن اینکه دو بلوک حافظه Cache برای Data و Code در نظر گرفته شده است. بلوک Branch Prediction و بلوک­های اختصاصی استفاده شده برای انجام عملیات­های محاسباتی ضرب و تقسیم، نوآوری­های دیگری هستند که در پزدازندۀ پنتیوم افزوده شده­اند.  (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 35)

تصویر : ساختار پردازندۀ پنتیوم http://www.ackadia.com/computer/images/cpu.gif

2-2 گذرگاه­های مورد استفاده در CPU

هر پردازنده در واقع دارای سه دسته گذرگاه اساسی می­باشد که وظیفه ارتباط بین بلوک­های اصلی تشکیل دهندۀ CPU و کنترل عملکرد صحیح بین آنها را برعهده دارد. این گذرگاه­ها عبارتند از:

1.      گذرگاه آدرس،

2.      گذرگاه داده،

3.      گذرگاه کنترل.

1 - گذرگاه داده، به مجموعه­ای از سیم­ها و مدارات کنترلی گفته می­شود که وظیفه انتقال داده داخل و یا خارج از پردازنده را برعهده دارند. گذرگاه داده در واقع مسیر اطلاعات است که این اطلاعات یا از بلوک­های حافظه خوانده شده و یا در آنها نوشته می­شوند، لذا در واقع گذرگاه داده یک مسیر دو طرفه محسوب می­شود. در اغلب پردازنده­ها، عرض گذرگاه داده با عرض رجیسترهای داخلی پردازنده یکسان است تا بتوان به راحتی بر روی رجیسترها مقدار موردنظر را نوشت و یا در صورت نیاز آنها را خواند. به عنوان مثال پردازنده 80486 دارای گذرگاه دادۀ 16 بیتی و رجیستر(این عامل متغییر است) های داخلی 16 بیتی بود. (خسروپور، 1382،ج.1 ص.36 - 35)

هرچه پهنای گذرگاه داده بیشتر باشد، داده­ها سریع­تر جابه­جا می­شوند و سرعت پردازنده بیشتر خواهد شد؛ بنابراین یکی از زمینه­هایی که همواره مورد توجه طراحان و سازندگان پردازنده­ها بوده، افزایش پهنای خطوط داده می­باشد.

افزایش پهنای گذرگاه داده، باعث افزایش حجم مدار پردازنده و خطوط ارتباطی مادربرد می­شود.

علاوه بر پهنای گذرگاه داده، سرعت گذرگاه­داده نیز نقش مهمی در سرعت انتقال اطلاعات دارد. در واقع برای اکثر پردازنده­های جدید، گذرگاه­های دادۀ داخلی پردازندۀ، بسیار سریع­تر از گذرگاه­های دادۀ خارجی پردازنده می­باشند. در واقع هر چند مدارات داخل پردازنده­ها با سرعت­هایی در حد گیگاهرتز می توانند کار کنند، اما گذرگاه­های خارجی که بر روی مادر برد قرار دارند، حداکثر سرعت­های انتقال داده­ها در داخل پردازنده، حداقل 2 تا 3 برابر سرعت انتقال اطلاعات در خارج از پردازنده می­باشد. برای حل این مشکل تدابیر مختلفی در نظر گرفته شده است که شاید بهترین آنها استفاده از حافظه Cache باشد تا میزان استفاده از گذرگاه داده خارجی حتی الامکان کاهش یابد. (خسروپور، 1382،ج.1 ص.36)

2 – گذرگاه آدرس

از مجموعه سیم­هایی تشکیل شده است و وظیفه آنها حمل بیت­های آدرس است که برای مشخص نمودن محل قرار گرفتن داده در حافظه سیستم، مورد استفاده قرار می­گیرند. CPU در هر عمل خواندن از حافظه و یا نوشتن در آن، آدرس خانه موردنظر را با گذاشتن صفر و یک­هایی بر روی این خطوط مشخص می­سازد. از آنجاکه CPU همواره تولید کننده آدرس می­باشد، جهت این خطوط به سمت خارج CPU است. هر چه پهنای گذرگاه آدرس بیشتر باشد، پردازنده می­تواند به حافظه فیزیکی بزرگتری دسترسی داشته باشد. میزان حافظه قابل دسترسی برابر است با 2 به توان تعداد بیت­ها، مثلاً گذرگاه آدرس 32 بیتی می تواند 2³² بیت یا 4 گیگابیت حافظه را آدرس­دهی کند. . (خسروپور، 1382،ج.1 ص.37)

3 - گذرگاه کنترل

گذرگاه کنترل شامل مجموعه سیگنال­هایی است که وظیفه هماهنگ کردن پردازنده یا مدارات سخت­افزاری دیگر سیستم را برعهده دارند. سیگنال­های کنترلی را می­توان به سه گروه عمده تقسیم کرد:

1 – سیگنال­های کنترلی مربوط به وقفه

2 – سیگنال­­های کنترلی مربوط به DMA

3 – سیگنال­های کنترلی مربوط به کنترل گذرگاه

1 – سیگنال­های کنترلی مربوط به وقفه: در PC برای ارتباط CPU با برخی از ادوات جانبی، بخصوص دستگاه­های ورودی و خروجی از وقفه یا اینتراپت استفاده می­شود. در این روش، وسیله موردنظر از طریق یکی از پایه­های پردازنده که مربوط به وقفه است، از CPU می­خواهد که عملیات فعلی خود را موردنظر این وسیله را انجام دهد. پردازنده با توجه به برنامۀ فعلی خود و تقدم این وقفۀ اجرای برنامه­های جاری خود را قطع کرده و به سراغ برنامه­ای می­رود که وقفۀ دریافتی به آن نیاز دارد. به این برنامه، اصطلاحاً برنامۀ سرویس­دهندۀ وقفه یا (Interrupt Service Routine) ISR گفته می­شود. پس از اجرای برنامۀ ISR، پردازنده به حالت عادی خود باز می­گردد و روال کار عادی خود را ادامه می­دهد. ضمن اینکه پردازنده علاوه بر پایه­هایی که به درخواست وقفه اختصاص می­دهد، پایه­هایی را نیز به این امر مختص می­کند تا به وسیلۀ مورد نظر بگوید که وقفۀ درخواستی را دریافت کرده است. وقفه در عمل بسیار مورد استفاده قرار می­گیرند و بسیاری از ادوات جانبی، از این روش برای ارتباط با CPU استفاده می­کنند.

2 – سیگنال­­های کنترلی مربوط به DMA: DMA مخفف Direct Memory Access است و قابلیتی است که درپردازنده­های جدید مورد استفاده قرار گرفته است. این ویژگی، امکان ارتباط مستقیم بین حافظه و ادوات جانبی- بدون دخالت CPU- را فراهم می آورد.

3 – سیگنال­های کنترلی مربوط به کنترل گذرگاه: این سیگنال­های کنترلی بر ورود و خروج داده، آدرس از طریق گذرگاه­های داده و همچنین آدرس وکانال­های DMA نظارت می­کنند. (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 38-37)

3-2 سرعت کلاک سیستم

یکی از بهترین مشخصه­هایی که برای بررسی عملکرد یک پردازنده به کار می رود، سرعت کلاک آن است که نشان می­دهد پردازنده در هر ثانیه چند میلیون کلاک می­خورد.

امروزه معیارهای جدیدی برای مقایسۀ سرعت و کارآیی پردازنده­ها مطرح شده است که در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد.

معمولاً پردازنده­ها، یک سرعت کلاک داخلی دارند و یک سرعت کلاک خارجی که از سرعت کلاک داخلی کمتر است. سرعت کلاک خارجی به سرعت ارتباط CPU با سایر اجزای سیستم بستگی دارد. هر چند که ساده­ترین و متداول­ترین معیار کارآیی پردازنده­ها، سرعت کلاک آنهاست ولی سرعت کلاک معیار جامع و کاملی نیست.

رقبای اینتل که به طور عمده شرکت­های AMD و Cyrix می­باشند، پردازنده­های خود را با معیار P-rating (مخفف Performance Rating) ارزیابی کرده و نتایج این ارزیابی­ها را به مشتریان عرضه می­کنند.

در واقع اندازه­گیری کارآیی پردازنده، یک کار حرفه­ای است. ضمن اینکه هیچ معیاری نمی­تواند کارآیی واقعی یک پردازنده را مشخص کند و طراحان این معیارها تنها به کمک یکسری فرضیات سعی می­کنند دنیای محاسباتی واقعی را پیاده­سازی کنند، ضمن اینکه در بسیاری از این معیارها، کارآیی کل سیستم مورد ارزیابی قرار می­گیرد و نه فقط کارآیی CPU.

سازندگان مختلف از معیارهایی استفاده می­کنند که بیشتر به نفع آنها باشد. به عنوان مثال اینتل کارآیی پردازنده­های خود را با معیار Icomp اندازه­گیری می­کند.

AMD و Cyrix، رقبای عمده اینتل را معیار Winstone97  شرکتZiff _ Davis   استفاده می­کنند.

به هر حال آنچه اهمیت دارد، این است که بخاطر داشته باشید سرعت کلاک بیشتر، لزوماً به معنای کارآیی بیشتر نیست، هر چند نمی­توان آن را کم اهمیت شمرد. بخصوص برای CPUهای جدید، برای مقایسه درست، بهتر است نتایجی را که توسط مرجع مختلف، بخصوص مراجع مستقل منتشر می­شوند، مدنظر قرار دهید. (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 38-39)

4 -2  ولتاژ عملیات پردازنده

یکی از زمینه­های بسیار مهمی که همواره در طراحی پردازنده­های مختلف، بخصوص پردازنده­های جدید مدنظر بوده است، کاهش ولتاژ مورد نیاز پردازنده می­باشد.

تغییر ولتاژ CPU، تأخیر بسیار زیادی بر کارآیی کلی پردازنده دارد؛ زیرا هم باعث می­شود پردازنده بیش ازحد گرم نشود و خنک کردن آن ساده­تر باشد و هم اینکه استفادۀ از این پردازنده­ها در کامپیوترهای همراه، راحت­تر خواهد بود.  در واقع یکی از مسائل بسیار مهم در طراحی کامپیوترهای همراه، کاهش توان مصرفی کل سیستم است، تا بتوان از باتری­های کوچک­تری استفاده کرد و هم اینکه عمر مفید باتری­های افزایش یابند. ضمن اینکه به دلیل حجم کوچک کامپیوترهای همراه، خنک کردن آن بسیار دشوارتر است و میزان اهمیت مصرف توان پایین، بازهم افزایش می­یابد، در پردازنده­های جدید، ضمن کاهش ولتاژ مصرفی، میزان جریان مصرفی تغییر خاصی نمی­کند و در نتیجه توان مصرفی که برابر حاصل­ضرب ولتاژ جریان است،کاهش می­یابد. (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 41-40)

 5 – 2 مدیریت انرژی پردازنده­های جدید

کلاً از نظر میزان توان مصرفی، CPU دارای چهار مد عملکرد می­باشد.

1 – حالت تمام روشن(Full on): در این مد، سیستم با تمام سرعت پردازنده کار می­کند.

2 -  حالت بیکاری و خواب سیستم (Doze): در این مد، سیستم یا نسبت معین، سرعت پردازنده را کم می­کند و بدین ترتیب با کاهش سرعت کلاک CPU، توان مصرفی آن نیز کاهش می­یابد.

3 – ایستا (Standby): در این مد، سیستم علاوه بر کاهش سرعت کلاک CPU صفحۀ نمایش و موتور چرخان هاردیسک را خاموش می­کند.

4 – معوق (Suspend): در این مد پردازنده به طور کامل متوقف می­شود.

البته باید توجه داشته باشید که این مدهای گفته شده، مدهای عملکرد کم توان CPU بود. اما برای استفاده از این مدها، BIOS، سیستم عامل و برخی نرم­افزارها، تدابیر خاصی می­اندیشند. به عنوان مثال، بسیاری از BIOSهای جدید دارای یک گزینه Power Management Setup هستند که توسط آن می­توان در مدهای عملکرد مختلف سیستم و یا پس از مدت زمانی قابل تنظیم که سیستم بیکار باشد، برخی از ادوات جانبی را خاموش و یا روشن کرد. در این قسمت کاربر می­تواند مدیریت توان سیستم را برعهده بگیرد و هم بتواند از مدل­های پیش­فرض Min Saving و Max Saving استفاده کند. انتخاب مد Min Saving، بدین معناست که کاهش توان مصرفی از نظر کاربر خیلی مهم نیست و بالعکس انتخاب مد Max Saving، بدین معناست که کاهش توان مصرفی برای کاربر خیلی اهمیت دارد. معمولاً در این بخش می­توان زمان خاموش کردن ادواتی مانند صفحه نمایش، فن CPU، هارد دیسک، پورت I/O و برخی ادوات دیگر تعیین کرد؛ همچنین زمانی پیش­فرض ورود به مد Suspend را نیز می­توان در این نوع BIOSها مشخص کرد. به این BIOSها اصطلاحاً BIOSهای سبز (Green) گفته می­شود که نشان­دهندۀ خاموشی المان­های بیکار در این سیستم­ها به شمار می­رود. علاو بر BIOS، خود سیستم عامل نیز امکان مدیریت توان سیستم را برای کاربر فراهم می­آورد. به عنوان مثال می­توان زمان خاموش شدن مانیتور و هاردیسک، پس از بیکاری سیستم را تعیین کرد. در نسخه­های جدیدتر، امکان استفاده ازمد جدید Hibernate نیز برای کاربر فراهم آمده است. در این مد سیستم عامل ویندوز داده­های موجود در RAM را بر روی هاردیسک ذخیره کرده و سیستم را خاموش می­کن. هنگام خروج از حالت Hibernation، دوباره محتویات هاردیسک به حافظۀ RAM منتقل می­شود و سیستم به وضعیت قبلی باز می­گردد. . (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 42-41)

6 - 2  ویژگی MMX پردازنده­های جدید

مجموعه دستورالعملهای MMX، که از سری پردازنده­های پنتیوم MMX به مجموعه دستورالعملهای X86 اضافه شده­اند، 57 دستورالعمل بودند که برای تقویت قابلیت­های گرافیکی پردازنده و انجام عملیات چند رسانه­ای، مورد استفاده، قرار گرفتند.

MMX علاوه بر دارا بودن دستور العمل­های جدید، اصطلاحاً از طرح SIMD نیز استفاده می­کند. SIMD مخفف Single Instruction Multiple Data است و بدین معناست که یک دستور العمل می­تواند به همراه چندین داده مورد استفاده قرار گیرد. این روش باعث افزایش کارآیی CPU در کاربردهایی نظیر فیلتر کردن تصویر می­شود. (خسروپور، 1382،ج.1 ص. 42)

ادامه دارد...

خلاصه منبع 2 (پیشنیاز)

 2 -  پتكي، پيمان. مباني ديجيتال (كمك آموزشي) قابل استفاده هنرجويان رشته الكترونيك شاخه فني و حرفه اي. تهران: موسسه فرهنگي هنري ديباگران تهران، 1384. (136ص.مصور، كتابنامه:ص.134. ISBN: 964-354-676-4)

این کتاب  را در زمان تدریس تهیه نکرده بودم، و یکبار هم برای خرید آن به انتشارات دیباگران مراجعه کردم، اما در موجود نبود. این کتاب بیشتر مباحث آن مربوط به ریاضیات بود.

امیدوارم در آینده نزدیک با تهیه این کتاب و تهیه خلاصه­ای از آن، این بخش را نیز کامل کنم.

خلاصه منبع 1 (پیشنیاز)

1         -  ابراهيمي، ابوطالب. الكترونيك كار عمومي. تهران: فدك ايساتيس، 1383. (326ص.مصور، جدول. ISBN: 694-94113-7-2)

این کتاب  را در زمان تدریس تهیه نکرده بودم، و الان هم که کتاب را خریداری نموده ام بدلیل کثرت برنامه­های کاری نمی­توانم بخوانم و خلاصه برداری کنم. امیدوارم برخی از کارهای عقب افتاده­ام را به زودی به اتمام برسانم تا این بخش را نیز کامل کنم.

البته برای خلاصه این کتاب می­توانم از منبع زیر کمک بگیرم:

پوستر شرکت الکترونیکی مهران کیت (خلاصه­ای جامع از مباحث مقاومت، خازن)

Powered By
  BLOGFA.COM